Đầu năm nói chuyện đi chùa: Tu hành dưới lăng kính nghệ thuật của Nguyễn Minh Phước
Trong hội họa của Nguyễn Minh Phước, hình tượng nhà sư không chỉ đại diện cho đời sống tu hành mà còn trở thành biểu tượng của sự tĩnh tại, chiêm nghiệm và hành trình hướng vào nội tâm. Giữa những khoảng không rộng lớn, bóng áo cà sa cùng những bước chân chậm rãi mở ra một thế giới giàu tính thiền định, nơi con người được mời gọi tạm rời khỏi nhịp sống ồn ào để lắng nghe chính mình
Giới thiệu về họa sĩ Nguyễn Minh Phước
Họa sĩ Nguyễn Minh Phước sinh năm 1973 tại Hà Nội và tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Hà Nội năm 1997. Từ năm 1997 đến năm 2000, ông giảng dạy tại Trường Cao đẳng Nhạc họa Trung ương, sau đó tiếp tục hoạt động sáng tạo, tổ chức nghệ thuật và tham gia nhiều triển lãm trong nước, quốc tế. Tác phẩm của Nguyễn Minh Phước từng được giới thiệu tại Việt Nam cùng nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Anh, Đức, Úc, Na Uy, Thụy Sĩ, Trung Quốc và Đài Loan.
Nguyễn Minh Phước là một trong những nghệ sĩ tiên phong của nghệ thuật Việt Nam giai đoạn sau Đổi mới. Từ khoảng những năm 2000, ông được biết đến như một gương mặt có tư duy phi truyền thống khi hoạt động cùng nhóm nghệ sĩ Nhà Sàn đầu tiên và thực hiện những tác phẩm sắp đặt thuộc giai đoạn mở đầu của nghệ thuật đương đại Việt Nam. Năm 2003, ông thành lập Không gian Nghệ thuật Ryllega, tập trung giới thiệu các bộ môn mới và khuyến khích nghệ sĩ thử nghiệm những chủ đề, phương thức thực hành đương đại.
Trong hội họa, Nguyễn Minh Phước đưa sự thiền định và chiêm nghiệm vào tranh thông qua những không gian rộng lớn, mơ hồ như sa mạc hoặc một cõi thiền không xác định về thời gian, địa điểm. Trên nền không gian tĩnh lặng ấy, hình ảnh các nhà sư áo vàng thường chỉ hiện lên qua bóng lưng nhỏ bé, tạo cảm giác hư vô và tịch mịch. Những khoảng trống, gam màu ấm cùng bước chân lặng lẽ của nhân vật giúp tác phẩm trở thành nơi biểu đạt quá trình tu dưỡng nội tâm, đồng thời mở ra cho người xem một khoảng lặng để suy ngẫm về đời sống tinh thần.
Hình ảnh họa sĩ Nguyễn Minh Phước (Nguồn: FB Nguyen Minh Phuoc)
Cách Nguyễn Minh Phước đưa đời sống tu hành vào hội họa
Đi chùa đầu năm đã trở thành một thông lệ, một nét văn hóa không thể thiếu của người dân Việt Nam. Vào mỗi dịp Tết nguyên đán, nhiều người không quản ngại gần xa đến cầu phúc cho một năm “mưa thuận gió hòa”. Đứng trước nơi cửa Phật linh thiêng, tâm hồn ta trút bỏ những gánh nặng, nhường chỗ cho sự thanh tịnh và ánh sáng dẫn lối đến những bình yên trong năm mới. Đã lên chùa thì không thể thiếu bóng dáng của những nhà tu hành. Đơn giản và lặng lẽ, hình ảnh những nhà sư hiện lên như người chỉ đường tới cõi của sự thiền định và chiêm nghiệm. Đối với họa sĩ Nguyễn Minh Phước, những nhà hiền triết này còn mở tung cánh cửa cho dòng chảy cảm hứng bất tận của hội họa. Các tác phẩm của anh gần như chỉ xoay quanh cách những bóng áo cà sa bình dị nhẹ nhàng chạm đến tâm hồn của những người yêu nghệ thuật.
Không chú tâm miêu tả khung cảnh, tranh của Nguyễn Minh Phước đặt những nhà tu hành vào một giữa miền hoang mạc của suy nghĩ, khi nóng bỏng đỏ rát, lúc vàng ấm ôn nhu. Giữa bộn bề ý thức đan xen trong từng nét cọ, bóng lưng của những nhà sư vẫn vững chãi kiên định, hướng về phía trước không chút lo toan. Tưởng như họ đã biết rõ cái đích cuối cùng, đã tìm thấy câu trả lời cho những mối tơ lòng của người xem đang đứng sau lưng họ. Dù độc hành hay đi thành từng nhóm, những bước chân tu hành lướt giữa sự hư vô của bể khổ vô biên, đưa người xem chạm tới những chiêm nghiệm sâu thẳm. Toàn bộ khung cảnh nằm ngoài định luật không thời gian thông thường, như một tấm gương phản chiếu bản ngã của từng người. Vô cùng thông minh và khéo léo trong việc sử dụng những sắc thái pastel và ấm áp, Nguyễn Minh Phước tạo nên những trải nghiệm thị giác có một không hai, đầy an yên và mềm mại. Dù dùng những màu màu sắc nóng như vàng, hồng hay đỏ, tranh của anh không hề tạo ra cảm giác bí bách ngột ngạt. Nghệ thuật cũng giống như tôn giáo, con người có tìm được sự giác ngộ hay không hoàn toàn phụ thuộc vào ý niệm, cách vận dụng và lòng hiểu của mỗi cá nhân.
Đầu năm đi chùa để tìm kiếm sự bình yên hạnh phúc. Đầu năm đi xem tranh để mở rộng tầm mắt, làm giàu thêm tâm hồn chờ đợi một năm mới đầy màu sắc. Dù đi đâu, cuối cùng mỗi người đều mong muốn được “đại khai nhãn giới”, được xuyên không đến với những vùng đất khác, nơi chốn nghỉ ngơi tách biệt với vòng quay của cuộc sống vội và áp lực ngoài kia. Những chiều không gian tuy ở ngoài tầm với mà lại tạo nên một mặt hồ yên ả trong lòng khán giả. Chia sẻ cốt lõi giống như tôn giáo, người nghệ sĩ cũng muốn đưa người xem đến với những trải nghiệm thiền định dị biệt. Là một cái tên nổi bật trong giới họa sĩ đương đại Việt Nam, Nguyễn Minh Phước đã chứng minh sự hòa quyện hoàn hảo giữa nghệ thuật và những chủ đề duy tâm như Phật giáo. Tham gia rất nhiều cuộc triển lãm trong và ngoài nước, anh đã miệt mài biến nhiệt huyết của mình thành sự thanh tịnh trên tấm toan qua hình ảnh của những nhà sư. Với hơn ba mươi năm theo đuổi nghệ thuật, Nguyễn Minh Phước đã tìm thấy sự yên bình? Dù câu trả lời là gì, anh cũng vẫn sẽ cùng những người yêu nghệ thuật đi chùa đầu năm thông qua các tác phẩm của mình.
Các tác phẩm tiêu biểu của họa sĩ Nguyễn Minh Phước
Bước về phía sáng
Bước về phía sáng là tác phẩm sơn dầu có kích thước 100 x 100 cm, nổi bật với gam vàng bao phủ toàn bộ không gian. Sắc màu này không gây cảm giác chói gắt mà lan tỏa sự rực rỡ dịu dàng, ấm áp, gợi liên tưởng đến niềm hy vọng, trí tuệ và sự khai mở trong đời sống tinh thần. Những nhà sư trong tranh không thụ động chờ đợi ánh sáng xuất hiện, mà lặng lẽ hướng về phía trước. Dẫu con đường còn dài, dáng đi của họ vẫn ung dung, điềm tĩnh, như thể mỗi bước chân đều đang đưa tâm hồn đến gần hơn với sự an nhiên.
Tác phẩm đồng thời gợi nhắc rằng bình yên không phải lúc nào cũng hiện hữu sẵn trong mỗi người. Đôi khi, để chạm tới miền sáng mong muốn, con người cần trải qua một chặng đường bền bỉ, học cách đối diện với chính mình và kiên định tiến về phía trước.
Vẻ đẹp ấm áp của tác phẩm “ Bước về phía áng sáng” của họa sĩ Nguyễn Minh Phước
Độc hành
Hành hương cũng được sáng tác bằng chất liệu sơn dầu, kích thước 100 x 100 cm. Với màu đỏ là chủ đạo, trên nền không gian rộng lớn và có phần khắc nghiệt, hình ảnh nhà sư lặng lẽ tiến bước gợi nên cảm giác cô tịch, như thể phía trước vẫn còn nhiều thử thách đang chờ đợi. Tuy vậy, sắc đỏ trong tranh không chỉ gợi sự dữ dội hay gian nan, mà còn mang đến cảm nhận về nội lực, sức sống và tinh thần sẵn sàng vượt qua giới hạn của bản thân.
Bởi thế, cuộc hành trình trong tác phẩm không đơn thuần là một chuyến đi cô độc về mặt không gian, mà còn là hành trình hướng vào nội tâm. Mỗi bước chân dường như đánh thức tâm thức, giúp con người học cách đối diện với chính mình, vượt qua những bất an và kiên định tiến về phía trước. Qua đó, Nguyễn Minh Phước gợi mở rằng sự bình an chỉ thực sự xuất hiện khi con người đủ can đảm đi qua thử thách và tìm thấy điểm tựa từ bên trong.
Tác phẩm tranh sơn dầu “Độc hành” của Nguyễn Minh Phước mang đến cho ta nhiều liên tưởng
Khởi hành
Tương tự hai tác phẩm trên, Khởi hành được sáng tác bằng chất liệu sơn dầu, kích thước 100 x 100 cm. Vẫn là hình ảnh những nhà sư hiện diện giữa không gian sa mạc rộng lớn, nhưng thay vì dàn thành hàng ngang, các nhân vật trong tranh nối tiếp nhau thành một hàng dài, cùng hướng về phía trước. Cách sắp xếp này tạo nên nhịp chuyển động rõ ràng, đồng thời gợi cảm giác về một hành trình có sự dẫn dắt, kế tiếp và đồng hành. Phía trước có thể vẫn còn nhiều điều chưa biết, song những bước chân đều đặn, bình thản của các nhà sư cho thấy sự kiên định, niềm tin và tâm thế sẵn sàng đón nhận mọi thử thách.
“Khởi hành” - Tác phẩm tượng trưng cho một sử khởi đầu mới của tác giả Nguyễn Minh Phước
Độc giả yêu thích hội họa đương đại Việt Nam có thể khám phá thêm các tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Minh Phước tại Green Palm Gallery, đồng thời liên hệ gallery để được cung cấp thông tin chi tiết về tác phẩm, tình trạng hiện tại và tư vấn lựa chọn tranh phù hợp.
|
GREEN PALM GALLERY – Phòng tranh Cọ Xanh Phòng tranh tại Hà Nội: 39 Hàng Gai, Hà Nội, Việt Nam
Phòng tranh tại TP Hồ Chí Minh: 49 Mạc Thị Bưởi, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
|